Süleyman Pekin

Her türlü sorunuzu buradan sorabilirsiniz.

B.A.K. ve ROBERT CHAMBERS

J -) V E H U Z U R L A R I N I Z D A B A Y M İ K S E R :

“ R O B E R T C H A M B E R S “

İstanbul’da Cyrus Hamlin ne yaptıysa Robert Chambers de İzmit ve Adapazarı’nda daha fazlasını yapmaya çalışmıştır. Bulgaristan, misyoner (Robert Koleji) imalâtı bir devlettir.[1] Bardızag Amerikan Koleji’de Bağımsız Ermenistan davasının Batı üssü olacaktır. Tabi bay ve bayan Chambers (Çembırs) çiftinin unutulmaz katkılarıyla..

Çok iyi derecede Ermenice bilen Rahip Robert CHAMBERS[2] 1881’de Board Komisyonu’nca Kars’tan Bahçecik’e atanır. Ve 20 yılı aşkın bir sürelik ihtilal ve isyan provaları dönemi de böylece başlar. Bir yandan okul alabildiğine genişlemekte öbür yandan da Komitacılık geleneği gelişmektedir.

Bu dönemde okul tam teşekküllü hale gelir ve Kampüs niteliğini

taşır. Okula 5 yeni ek bina yapılır. Bunlar; Kreş, Bebek Bakımevi, İlkokul, Yetimevi ve Meslek Okulu binalarıdır. Meslek okulunda; Marangozluk, Demircilik, Ayakkabıcılık, Ciltçilik, Tenekecilik ve Terzilik atölyeleri vardır.[3]

Arsen Yarman Arşivi’ndeki Bahçecik Kartpostalı’ndan anlaşıldığı kadarıyla Pierce Hall diye nitelenen 5 katlı okul binasının batı kısmında ve yine ona paralel 3 katlı Yetimhane (Favre Boy’s Home) binası bulunmaktaydı. Kartpostalda Chambers Hall (Çembırs Binası)[4] olarak görünen yer ise bugün hâlâ ayakta kalan kilise binasıdır. Üst katı Amerikan Protestan Kilisesi olarak kullanılan binanın alt kısmı okul faaliyetleri için değişik amaçlarla kullanılmıştır. Yine aynı kartpostalda Newnham Hall (Nivnham Binası)[5] olarak geçen ve Kilise binasının alt tarafında bulunan 3 katlı ve kuzeye doğru 3 çatıyla uzayan binanın ne amaçla kullanıldığını bilmiyoruz. Muhtemelen Newnham da kayda geçmeyen misyonerlerden biridir.

Bütün bunlara ek olarak okula ait sarnıç, çamaşırhane, kitaplık ve matbaa da bulunuyordu. Zaten Board Misyoner Teşkilatı gittiği her ülkede basımevi kurmakla, yüzbinlerce İncil basıp dağıtmakla ve propaganda faaliyetlerini eksiksiz yapmakla meşhurdur. Yalnız, dünya ölçeğine 23 dilde yayın yapmasına rağmen bu yayınların yarısının Osmanlı sınırları içinde yapılmış olması da oldukça düşündürücü.[6]

Bardızag’ta enteresan yayın bolluğuna daha önce dikkati çekmiştik. O kadar ki Kolej’in her eğitim-öğretim yılı faaliyet programı broşür yada kitapçık olarak neşrediliyordu. Örneğin 21. Ders Yılı (1900 - 1901) İstanbul’da Agop Matdeosyan Matbaası’nda ‘Program Yüksek Okulu – Bardızag’ başlığıyla özel olarak basılmıştır.[7]

Çembırs’ın mutad Noel şenlikleri, Noel Baba promosyonları, çam ağacı süslemeleri, müsamere ve eğlenceleri de kısa zamanda meşhur olur.[8] “American Way of Life”[9] gelenekçi Ermeni din kültürünü alt-üst edecektir. 1884’te bu yaşam şekli Adapazarı’na ihraç edilecektir. 13 yıldır aralıksız görev yapan bayan öğretici Miss Farnham’ın önderliğinde Bardızag’taki kolejin kız kısmı Adapazarı’na taşınır. Ama her iki okulun da müdürü Mister Çembırs’tır. Okulun adı da müşterek bir isim olarak ‘Bithynia High School’ diye değiştirilir.[10] Bitinya adı hem Roma mirasını hem de İncil’de geçme kutsallığını barındırır.[11]

Kız kısmı ayrıldıktan sonra doğan boşluk erkek öğrenci sayısının arttırılmasıyla kapatılacaktır. Okulun resmi ruhsatının alındığı yıl (1893)

öğrenim gören erkek öğrenci sayısı 182’yi bulacaktır.[12] 1903 Maarif Salnâmesi’nde ayrıntılı olarak; okulun derecesi idâdi (lise), eğitim zamanı gece, müdürü Mr. Çembers, binası mülk, öğrencilerin devamında sakınca olmadığı ve öğrenci sayısı da mektep kısmında 100, yetimhane kısmında 70, toplam 170 erkek öğrenci şeklinde verilmiştir.[13] Sayıların düz verilmesi mevcudun kayda sunulandan daha fazla olabileceğini düşündürüyor. Ki Cihan Harbi (1914) öncesinde okulun mevcudunun 300’ü aştığını daha evvel ifade etmiştik.[14]

[1] DİNÇER, Nahit, Papazların İntikamı, Sabah Gazetesi, 10 Kasım 1976.

[2] Osmanlıca Kaynaklarda Ruperat Çembers olarak geçer (1903 Maarif Salnamesi, K: M.Ünal)

[3] ARKİTEKT Dergisi, Bitinya’da Bir Amerikan Koleji, Sayı 5, Sayfa 96, Mayıs 1993.

[4] YARMAN, Arsen, Osmanlı Sağlık Hizmetlerinde Ermeniler, Sayfa 387, İstanbul, 2001.

[5] A.g.e.

[6] KOCABAŞOĞLU, Dr. Uygur, Kendi Belgeleriyle Anadolu’daki Amerika, Sayfa 146, İstanbul, 1989.

[7] İsmi geçen neşriyatın kapağı İl Kültür Müdürlüğü eski şeflerinden ve bu konularda oldukça duyarlı olan danışman / muhasebeci Kemal DEMİR tarafından bize ulaştırılmıştır.

[8] ARKİTEKT Dergisi, Bitinya’da Bir Amerikan Koleji, Sayı 5, Sayfa 97, Mayıs 1993.

[9] Amerikan yaşam türü, hayat yolu. Yani Protestanlık ve modernite.. Standart Amerikalı tipi.

[10] ARKİTEKT Dergisi, Bitinya’da Bir Amerikan Koleji, Sayı 5, Sayfa 97, Mayıs 1993.

[11] A.g.e.

[12] ÜNAL, Müzeyyen, Osmanlı Döneminde Kocaeli’de Eğitim, Yazı Dizisi 3, Kocaeli Gazetesi, 7 Aralık 1994.

[13] MUTLU, Dr. Şamil, Osmanlı Devleti’nde Misyoner Okulları, Sayfa 366, İstanbul, 2005.

[14] ÖZTÜRE, Avni, İzmti Tarihi, Sayfa 135, İstanbul, 1981.

Ana Sayfa|

Hakkımda|

Kitaplarım|

Alternatif Eksenler|

Harşit Çepnileri|

Fotoğraf Galerisi|

Ziyaretçi Defteri|

İletişim|

Tasarım & Hosting
Atak Teknoloji